O‘zbekiston va dunyodagi dasturlar
ESG allaqachon alohida bir kasb bo‘lishdan chiqdi. Bugungi kunda barqaror rivojlanish bo‘yicha mutaxassisga mutlaqo turli kompetensiyalar kerak bo‘lishi mumkin: ESG-hisobotlarini tayyorlash, iqlim xatarlarini baholash, issiqxona gazlari emissiyalarini hisoblash, bank kredit portfelini tahlil qilish, sanoat korxonasini dekarbonizatsiya qilish yoki CBAM talablari bilan ishlash.
Shuning uchun ta’limni faqat kurs nomidagi ESG so‘ziga qarab emas, balki amaliyotda qanday vazifalarni hal qilishni rejalashtirayotganingizdan kelib chiqib tanlash maqsadga muvofiq.
Quyida O‘zbekiston va boshqa mamlakatlar mutaxassislari e’tibor qaratishi mumkin bo‘lgan dasturlar jamlangan. Tanlovga to‘liq akademik dasturlar ham, xalqaro tashkilotlarning qisqa professional kurslari ham kiritilgan.
Ta’lim narxlari va shartlari 2026-yil 28-sentabr holatiga ko‘ra keltirilgan va o‘zgarishi mumkin. Ro‘yxatdan o‘tishdan oldin provayder saytida amaldagi shartlarni tekshirish tavsiya etiladi.
ESG va barqaror rivojlanish bo‘yicha umumiy dasturlar
Bunday dasturlar ESG bilan endigina ishlay boshlayotgan, kompaniyaning sustainability funksiyasiga o‘tayotgan yoki barqaror rivojlanish, ESG standartlari va nomoliyaviy hisobotlar bo‘yicha bilimlarini tizimlashtirmoqchi bo‘lganlar uchun mos keladi.
1. Green University, O‘zbekiston
O‘zbekistondagi Central Asian Green University barqaror rivojlanish, barqaror moliya, aylanma iqtisodiyot, ekologik huquq va boshqa yo‘nalishlar bo‘yicha magistratura dasturlarini taklif etadi. To‘liq akademik ta’lim olish va kelgusida ESG, barqaror moliya, ekologik siyosat yoki iqlim loyihalarida ishlashni istaganlar uchun mos.
Dasturlar: Sustainable Development, Sustainable Finance va boshqa magistratura yo‘nalishlari.
Ta’lim turi: magistratura
Ta’lim shakli: kunduzgi
Davomiyligi: 2 yil
Ta’lim tili: ingliz tili
Narxi: yiliga 22 878 000 so‘m (taxminan 2 000 AQSh dollari) mahalliy fuqarolar uchun.
Green University magistraturasi
2. GRI Professional Certification Program
ESG va sustainability hisobotlarini tayyorlash bilan shug‘ullanuvchilar uchun eng amaliy dasturlardan biri. Dastur GRI Standards tamoyillari, muhim mavzularni aniqlash, ma’lumotlarni oshkor qilish va hisobotlarni amaliy tayyorlash bo‘yicha o‘qitishni o‘z ichiga oladi. O‘quv dasturi va imtihondan o‘tgandan so‘ng GRI professional sertifikatini olish mumkin.
Tashkilot: Global Reporting Initiative
Ta’lim turi: kurs
Format: online, self-paced
Davomiyligi: 13 soat
Ta’lim tili: ingliz tili
Narxi: €1 250 + ehtimoliy VAT
GRI Professional Certification Program
To‘liq sertifikatsiyasiz GRI bilan tanishish uchun alohida Introduction to Sustainability Reporting and the GRI Standards kursi mavjud: taxminan 6 soat, narxi €300.
3. Introduction to Green Economy — UN CC
Yashil iqtisodiyot bo‘yicha bazaviy kurs bo‘lib, iqtisodiyot, ekologik siyosat, barqaror rivojlanish va past uglerodli modelga o‘tish mexanizmlari o‘rtasidagi bog‘liqlikni tushunishga yordam beradi. GHG, IFRS, PCAF yoki CBAMga o‘tishdan oldin barqaror rivojlanish haqida umumiy tasavvur shakllantirish zarur bo‘lganlar uchun yaxshi variant.
Tashkilotlar: UNITAR / UNEP / PAGE
Format: online, self-paced
Davomiyligi: 10 soat
Ta’lim tili: ingliz tili
Narxi: $20
UN CC katalogi
Banklar va moliyaviy tashkilotlar uchun ESG
Banklar uchun ESG endi faqat korporativ ijtimoiy mas’uliyat bilan bog‘liq emas. Bu qarz oluvchilarning iqlim va ekologik xatarlari, barqaror moliya, financed emissions, iqlim ssenariylari, IFRS S1/S2, yashil kreditlar va obligatsiyalar, investorlar va xalqaro moliya institutlari talablari hamdir.
1. Banklar uchun ESG — HPBS, O‘zbekiston
Aynan bank sektori uchun mo‘ljallangan amaliy dastur. U ESG omillari, iqlim xatarlari, GHG Protocol va Scope 1–3, PCAF, CBAM, GRI, IFRS S1 va S2 hamda ESRS, qarz oluvchilarni baholash, ESG-scoring, yashil kreditlar va obligatsiyalar, Sustainability-Linked Loans, portfelning uglerod sig‘imi va ESG omillarini NPVga integratsiya qilishni o‘z ichiga oladi. Materiallarning bir qismi ochiq preview shaklida mavjud. Kurs kompaniyaning xalqaro va mahalliy banklar bilan ishlashdagi amaliy yondashuvlari va tajribasiga asoslangan.
Tashkilot: HPBS – Tadqiqotlar va ekologik injiniring markazi.
Format: offline yoki online
Ta’lim tili: rus yoki ingliz tili
Davomiyligi: 5 modul, 25 dars, 10 soat
Narxi: $600, ishtirokchilar soniga qarab chegirmalar amal qiladi
Ta’lim yakunida sertifikat beriladi
HPBS banklar uchun ESG dasturi
2. IFRS Sustainability — IFRS Foundation
Agar kompaniya yoki bank xalqaro moliyaviy hisobotlar, investorlar yoki xalqaro moliya institutlari bilan ishlasa, IFRS S1 va IFRS S2ni alohida o‘rganish zarur.
IFRS Foundation to‘rtta rasmiy kirish e-learning modulini taklif etadi:
• Introduction to IFRS Sustainability Disclosure Standards
• Introduction to IFRS S1
• Introduction to IFRS S2 Climate-related Disclosures
• Integrated sustainability disclosures and organisational considerations
Tashkilot: IFRS Foundation
Format: online
Ta’lim tili: ingliz tili
Hajmi: har bir modul 3 soatdan boshlab
Davomiyligi: bepul.
Testdan muvaffaqiyatli o‘tgandan so‘ng sertifikat olish mumkin.
IFRS Sustainability e-learning courses
3. Sustainable Investing Certificate — CFA Institute
Dastur ESG-investitsiyalari va ekologik, ijtimoiy hamda boshqaruv omillarini investitsion tahlil va moliyaviy qarorlar qabul qilishga integratsiya qilishga bag‘ishlangan.
Avvalo banklar, investitsiya kompaniyalari, asset management, risk management va sustainable finance mutaxassislari uchun mos.
Format: online, self-paced
Davomiyligi: taxminan 100 soat
Kirish muddati: 6 oy
Narxi: $890
CFA Sustainable Investing Certificate
4. Sustainability and Climate Risk Certificate — GARP SCR
Dastur ayniqsa bank risklari bo‘yicha mutaxassislar uchun qiziqarli. O‘quv dasturiga iqlim xatarlari, climate policy, green finance, ssenariy tahlili, net zero, nature risk, transition planning, carbon reporting va iqlim xatarlarini boshqarish kiradi.
Tashkilot: Global Association of Risk Professionals
Davomiyligi: 100–150 soat
Format: mustaqil tayyorgarlik + imtihon
2026-yil oktabr oyidagi imtihon uchun ro‘yxatdan o‘tish narxi:
• $625 — GARPning ayrim malakalariga ega bo‘lganlar uchun;
• $650 — Individual Members uchun;
• $750 — boshqa ishtirokchilar uchun.
GARP Sustainability and Climate Risk Certificate
5. Climate Change: Risk Management in the Banking Sector — UNEP FI
Ushbu tanlovdagi banklarga eng ixtisoslashgan kurslardan biri. Jismoniy va o‘tish davri iqlim xatarlari, ISSB/IFRS Sustainability Standards, disclosure frameworks, scenario analysis va iqlim xatarlarini baholash metodologiyalari ko‘rib chiqiladi.
Format: o‘qituvchi bilan online
Davomiyligi: 3 hafta
Yuklama: kuniga taxminan 2 soat, haftasiga 5 kun
Narxi: ishtirokchi toifasiga qarab $900–1 400
UNEP FI Climate Risk in the Banking Sector
6. Certified Expert in Sustainable Finance — Frankfurt School
Dastur sustainable finance, ESG xatarlari, xalqaro tartibga solish, green bonds, ESG investing va barqarorlikni moliyaviy strategiyalarga integratsiya qilishni qamrab oladi. Bank xodimlari, risk managers, konsultantlar, investitsiya mutaxassislari va sustainability officers uchun mos.
Format: online yoki blended
Davomiyligi: 6 oy
Tavsiya etiladigan yuklama: haftasiga bir necha soat
Online narxi: €1 900
Frankfurt School — Certified Expert in Sustainable Finance
7. PCAF Academy — financed emissions
Moliyalashtirilgan emissiyalarni — Scope 3 Category 15 — hisoblaydigan banklar uchun PCAF metodologiyasini alohida o‘rganish zarur. PCAF Academy financed emissions, facilitated emissions va insurance-associated emissions bo‘yicha ta’limni o‘z ichiga oladi. Biroq Academyga kirish PCAF signatories va Accredited Partners uchun taqdim etiladi. Financed emissionsning to‘liq hisobini joriy etishni rejalashtirayotgan bank uchun bu bazaviy GHG Protocoldan keyingi darajadir.
Partnership for Carbon Accounting Financials — PCAF
GHG Protocol bo‘yicha emissiyalarni hisoblashni qayerda o‘rganish mumkin (ISO 14064)
Agar vazifa tashkilot yoki mahsulotning uglerod izini mustaqil hisoblash bo‘lsa, darhol birlamchi manbalarni o‘rganish maqsadga muvofiq: GHG Protocol, undan keyin ISO 14064, Scope 1, 2, 3, product carbon footprint (LCA, EPD) va tarmoq metodologiyalari.
1. GHG Protocol Corporate Standard Training
Bu korporativ uglerod hisobini o‘rganish uchun yaxshi boshlang‘ich nuqta. GHG accounting tamoyillari, inventarizatsiyaning tashkiliy va operatsion chegaralari, emissiyalarni hisoblash, bazaviy yilni o‘zgartirish va GHG inventory tayyorlash ko‘rib chiqiladi. Oldingi uch kunlik trening yozuvlari bepul mavjud;
Tashkilot: GHG Protocol / WRI / WBCSD
Format: uchta webinar yozuvi
Narxi: bepul
Til: ingliz tili
Bepul versiyani ko‘rganlik uchun sertifikat berilmaydi.
GHG Protocol Corporate Standard Training
GHG Protocol Scope 2 Guidance
Kurs sotib olinadigan elektr energiyasi, issiqlik, bug‘ va sovitishdan hosil bo‘ladigan emissiyalarni hisoblashga, jumladan contractual instruments va market-based accounting xususiyatlariga bag‘ishlangan.
Til: ingliz tili
Davomiyligi: taxminan 4 soat
Narxi: sertifikatsiz bepul / sertifikat bilan $30
GHG Protocol Scope 2 Recorded Webinar
GHG Protocol Scope 3 Standard
Kurs butun qiymat yaratish zanjiri va Scope 3ning 15 ta kategoriyasini qamrab oladi: emissiya manbalarini aniqlash, ma’lumot yig‘ish, hisoblash usullari, maqsadlarni belgilash va hisobot tayyorlash.
Kursdan o‘tishdan oldin Corporate Standard bo‘yicha bilimga ega bo‘lish tavsiya etiladi.
Til: ingliz tili
Davomiyligi: 8–20 soat
Narxi: $600
Format: self-paced online
GHG Protocol Corporate Value Chain — Scope 3 course
2. Iqlim xatarlari va issiqxona gazlari emissiyalarini hisoblash – GHG Protocol Scope 1, 2, 3 bo‘yicha issiqxona gazlari emissiyalarini hisoblashga oid to‘liq amaliy kurs
Iqlim xatarlari va issiqxona gazlari sohasidagi chuqurlashtirilgan dastur. Siz barcha talab qilinadigan qamrovlar bo‘yicha issiqxona gazlari emissiyalarini hisoblash metodologiyasini o‘zlashtirasiz: Scope 1, 2 va 3. Emissiyalarni baholash va hisobot standartlari haqida to‘liq ma’lumot olasiz. Issiqxona gazlari emissiyalarini optimallashtirish va kompensatsiya qilishni o‘rganasiz, bu kompaniyangizning mamlakat ichidagi va xalqaro bozordagi barqaror rivojlanishiga yordam beradi. Issiqxona gazlari emissiyalarini hisoblashni qanday avtomatlashtirish mumkinligini bilib olasiz.
Til: ingliz yoki rus tili
Davomiyligi: 30 soat
Narxi: $700
Format: kunduzgi yoki online
HPBS Tadqiqotlar va ekologik injiniring markazi akademiyasi
Scope 1, 2 bo‘yicha issiqxona gazlari emissiyalarini hisoblash — bepul mavjud
Scope 3 bo‘yicha issiqxona gazlari emissiyalarini hisoblash va Scope 3 emissiyalarini hisoblash bo‘yicha intensiv — $300
Ro‘yxatdan o‘tish: info@hpbs.uz
3. ISO 14064 Greenhouse Gas Lead Verifier — SGS Uzbekistan
Dastur GHG verifikatsiya va validatsiya jarayonini qamrab oladi.
Format: online
Davomiyligi: 32 soat
Narxi: provayderdan so‘rab aniqlash zarur.
SGS Uzbekistan
CBAMni qayerda o‘rganish mumkin
2026-yildan CBAM qo‘llanilishning yangi bosqichiga o‘tdi, shu sababli sement, alyuminiy, po‘lat, o‘g‘itlar, vodorod va elektr energiyasi ishlab chiqaruvchilari uchun faqat o‘tish davri uchun tayyorlangan eski kurslardan emas, balki dolzarb materiallardan foydalanish ayniqsa muhim.
1. European Commissionning CBAM bo‘yicha rasmiy kurslari
Customs & Tax EU Learning Portalda CBAM bo‘yicha alohida tarmoqlar uchun materiallar mavjud.
Kirish moduli CBAM Introduction taxminan 10 daqiqa, tarmoqlar bo‘yicha e-learning modullari esa taxminan 45 daqiqadan davom etadi. Portalda, shuningdek, embedded emissions hisoblash, verification, accreditation va CBAMning asosiy bosqichi ishga tushirilganidan keyingi mexanizm faoliyatiga oid 2026-yilgi yangi webinarlar mavjud.
Narxi: bepul.
EU Learning Portalda ayrim kurslarni muvaffaqiyatli tugatgandan so‘ng attendance certificate olish mumkin.
European Commissionning CBAM bo‘yicha rasmiy webinars va e-learning dasturlari
2. CBAM bo‘yicha kurs – HPBS Tadqiqotlar va ekologik injiniring markazi
CBAM bo‘yicha professional dastur yangi tartibga solish tizimini tushunishi, embedded emissionsni to‘g‘ri hisoblashni va Yevropa Komissiyasi talablariga muvofiq hisobot tayyorlashni o‘rganishi kerak bo‘lgan mutaxassislar uchun mo‘ljallangan. Kurs dasturi nazariy bazani, Yevropa Ittifoqining normativ hujjatlarini va tarmoqlardagi amaliy кейсlarni birlashtiradi. O‘zbekiston va Tojikistonning amaliy кейslari ko‘rib chiqiladi.
Format: online yoki kunduzgi
Til: ingliz va rus tili
Davomiyligi: 15 soat
Narxi: $500
Kurs tugagandan so‘ng sertifikat beriladi
HPBS Akademiyasi – Tadqiqotlar va ekologik injiniring markazi
3. IACBAM 3004:2025 — CBAM Fundamentals
Kurs importchilar, eksportchilar, ishlab chiqaruvchilar, konsultantlar va CBAM reporting hamda emissions data uchun mas’ul mutaxassislar uchun mo‘ljallangan.
Format: online
Davomiyligi: 4 soat
Narxi: £549
Imtihon: kiritilgan
IACBAM CBAM Fundamentals Training
Sanoat uchun ESG va dekarbonizatsiya bo‘yicha ta’lim
Sanoat kompaniyasi uchun umumiy ESG kursi bilan cheklanib qolmasdan, energiyani boshqarish, texnologik dekarbonizatsiya, mahsulotning uglerod sig‘imi, GHG, ISO 14064/50001, LCA va eksport bozorlari talablarini o‘rganish foydaliroq.
1. Green Industrial Policy: Promoting Competitiveness and Structural Transformation
Dastur sanoatning yanada barqaror modelga o‘tishiga bag‘ishlangan: sanoat siyosati, dekarbonizatsiya vositalari, raqobatbardoshlik, tarkibiy transformatsiya va sanoatning yashil iqtisodiyot hamda xalqaro savdo bilan bog‘liqligi.
Tashkilotlar: UNEP, UNIDO, UNITAR / PAGE
Format: self-paced
Davomiyligi: taxminan 30 soat
Sertifikat narxi: $20
Green Industrial Policy course
2. UNIDO Energy Management Systems / ISO 50001
UNIDO sanoat korxonalari va energiya samaradorligi bo‘yicha mutaxassislarga mo‘ljallangan Energy Management Systems — EnMSni joriy etish bo‘yicha amaliy dasturlarni amalga oshiradi.
UNIDOning to‘liq amaliy dasturi taxminan 18 oy davom etishi mumkin va ta’lim, action plan ishlab chiqish, tizimni real korxonada joriy etish, natijalarni baholash va imtihonni o‘z ichiga oladi. Narx barcha mamlakatlar uchun bir xil emas: bunday dasturlar odatda UNIDOning milliy yoki xalqaro loyihalari doirasida amalga oshiriladi.
UNIDO Industrial Decarbonization Accelerator — Energy Management Systems
3. UNIDO SDG 9 Learning Academy
UNIDOning ochiq SDG 9 Learning Academy platformasi ham faoliyat yuritadi, unda barqaror sanoat, smart manufacturing, standartlar va low-carbon development bo‘yicha dasturlar jamlangan. Platformadagi materiallarning aksariyati online va bepul mavjud. Masalan, Low Carbon Development and Sustainable Transitions kursi akkreditatsiya olish imkoniyati mavjud bo‘lgan bepul e-learning kurs sifatida taqdim etiladi. UNIDO ushbu kursning aniq davomiyligini ochiq ko‘rsatmaydi.
4. Energiya samaradorligi va qayta tiklanuvchi energiya manbalari maktabi. Issiqlik nasoslari va issiqlik/sovuqlikni rekuperatsiya qilish tizimlarini joriy etish bo‘yicha trening. O‘zbekiston.
Amaliyotga yo‘naltirilgan ta’lim modeli. Tashabbus The GEF Small Grants Programme va O‘zbekiston Milliy energetiklar assotsiatsiyasi ko‘magida inson kapitalini rivojlantirish, energiya samarador texnologiyalarni joriy etish va qayta tiklanuvchi energiya manbalaridan amaliy foydalanishni kengaytirish loyihasi doirasida amalga oshiriladi. Dastur doirasida tinglovchilar quyidagilarni o‘rganadilar: energetika va qurilishdagi energiya samarador texnologiyalar; zamonaviy energiya menejmenti usullari; energiya auditini o‘tkazish va energiya iste’molini tahlil qilish; issiqlik nasoslarini loyihalash va ekspluatatsiya qilish; quyosh fotoelektr tizimlari; qayta tiklanuvchi energiya manbalarini mavjud infratuzilmaga integratsiya qilish; energiyani saqlash va zaxiralash tizimlari; korxonalarning energiya sig‘imini kamaytirish; sanoat va uy-joy kommunal xo‘jaligi uchun zamonaviy muhandislik yechimlari; energiya resurslarini boshqarishning raqamli yondashuvlari. Uskunalarni amaliy ekspluatatsiya qilish, tizimlarni to‘g‘ri loyihalash va joriy etilayotgan yechimlarning sifati va samaradorligini ta’minlay oladigan mutaxassislarni tayyorlashga alohida e’tibor qaratiladi.
Tashkilot: Total Energy Recovery
Format: kunduzgi, O‘zbekiston
Davomiyligi: 5 kun, kuniga 4 soatdan
Narxi: $600
Ro‘yxatdan o‘tish: +998 (90) 930-65-66 | +998 90 482 97 56 (Telegram)
Ta’lim yakunida sertifikat beriladi
Dasturni qanday tanlash kerak?
Agar siz ESG bilan endigina ishlay boshlayotgan bo‘lsangiz, darhol qimmat xalqaro sertifikatsiyani sotib olish zarur emas. Avvalo qaysi yo‘nalishda ixtisoslashmoqchi ekaningizni tushunib olish yaxshiroq. Keyin esa shu yo‘nalish bo‘yicha bilimlarni chuqurlashtirish mumkin.
Eng muhimi — ESG bugungi kunda bitta kompetensiya emas, balki moliya, xatarlarni boshqarish, ekologiya, iqlim hisoboti, injiniring va korporativ boshqaruv kesishmasidagi butun bilimlar tizimi ekanini yodda tutishdir. Shu sababli eng kuchli mutaxassislar odatda umumiy ESG tayyorgarligini bir yoki bir nechta amaliy ixtisoslashuvlar bilan birlashtiradilar.