CBAM (Carbon Border Adjustment Mechanism) bo‘yicha kurs

CBAM nima va u kimga kerak

CBAM (Carbon Border Adjustment Mechanism) — Yevropa ishlab chiqaruvchilari va importchilari o‘rtasidagi “uglerod sharoitlari”ni tenglashtirish uchun yaratilgan Yevropa uglerod chegarasini tartibga solish mexanizmi.

YIda kompaniyalar EU ETS (emissiya kvotalari savdosi tizimi) doirasida tovarlar ishlab chiqarish natijasida hosil bo‘lgan issiqxona gazlari (IG) chiqindilari uchun allaqachon to‘lov qiladi. Xorijiy yetkazib beruvchilar raqobat ustunligiga ega bo‘lmasligi va biznes ishlab chiqarishni YI tashqarisiga olib chiqmasligi uchun importchilardan ularning mahsulotlari uglerod izi uchun to‘lov undiriladi.

2026-yilgacha bo‘lgan joriy davrda CBAM talablariga kiradigan tovarlar quyidagilar:

• Temir va po‘lat

• Sement

• Alyuminiy

• O‘g‘itlar

• Elektr energiyasi

• Vodorod

1-oktyabr 2023-yildan boshlab CBAM o‘tish rejimida ishlamoqda: YIga talablarga kiradigan tovarlarni olib kiruvchi kompaniyalar ularni ishlab chiqarish bilan bog‘liq chiqindilar haqida har chorakda hisobot taqdim etishi shart.

1-yanvar 2026-yildan CBAM to‘liq ishlay boshlaydi: ro‘yxatdagi tovarlar (po‘lat va boshqa qora metallar, sement, alyuminiy, o‘g‘itlar, elektr energiyasi va vodorod) importchilari nafaqat hisobot berishi, balki mahsulotlarini ishlab chiqarishdagi chiqindilar hajmini aks ettiruvchi maxsus CBAM sertifikatlarini ham sotib olishi kerak bo‘ladi.

Kurs haqida

CBAM kursi yangi tartibga solish tizimini tushunishi, mujassamlashgan chiqindilarni to‘g‘ri hisoblashni o‘rganishi va Yevropa Komissiyasi talablariga muvofiq hisobot tayyorlashi zarur bo‘lgan mutaxassislar uchun mo‘ljallangan.

Kurs dasturi nazariy asos, YI normativ hujjatlari va sohalardagi amaliy keyslarni birlashtiradi.

Kurs natijalari

Ta’lim davomida siz:

• CBAM mexanizmi nimadan iboratligini va qaysi kompaniyalar uning talablariga kirishini o‘rganasiz;

• CBAM bilan ishlashning butun jarayonini bosqichma-bosqich ko‘rib chiqasiz;

• CBAM qoidalari bo‘yicha IG chiqindilarini hisoblashni o‘rganasiz;

Kurs kimlar uchun mo‘ljallangan

• ESG/barqaror rivojlanish va iqlim hisoboti bo‘yicha rahbarlar va mutaxassislar;

• Yetkazib beruvchilar bilan ishlaydigan va dastlabki ma’lumotlarni yig‘adigan xarid, ta’minot va SCM mutaxassislari;

• YIning yangi reglamentlariga muvofiqlik uchun mas’ul bojxona, Trade Compliance va tashqi iqtisodiy faoliyat bo‘linmalari mutaxassislari;

• CBAM byudjeti, shartnomalar va uglerod narxini rejalashtiruvchi moliya mutaxassislari va iqtisodchilar;

• YIdan tashqarida joylashgan va YIga CBAM ro‘yxatidagi tovarlarni yetkazib beruvchi ishlab chiqaruvchilar.

Kurs dasturi

1-modul. CBAM’ga kirish

• Carbon Border Adjustment Mechanism (CBAM) mexanizmining mohiyati va uning YI iqlim siyosatidagi rolini o‘rganish.

• CBAM maqsadlarini tushunish: Yevropa ishlab chiqaruvchilari va importchilari uchun “uglerod sharoitlari”ni tenglashtirish, uglerod sizib chiqishining oldini olish.

• Joriy etish bosqichlarini ko‘rib chiqish:

o‘tish davri (2023–2025-yillar) — to‘lovsiz hisobot;

asosiy bosqich (2026-yildan) — sertifikatlarni majburiy sotib olish va hisobdan chiqarish.

• CBAM qamrab oladigan sohalar va tovar guruhlariga umumiy nazar (po‘lat va qora metallar, sement, alyuminiy, o‘g‘itlar, elektr energiyasi, vodorod).

2-modul. Tovarlar va CN kodlari

• CBAM amal qiladigan sohalar va tovar toifalari ro‘yxatini batafsil o‘rganish (po‘lat va qora metallar, sement, alyuminiy, o‘g‘itlar, elektr energiyasi, vodorod).

• YI bojxona qonunchiligiga muvofiq tovarlarni Kombinatsiyalangan nomenklatura kodlari (CN codes) bo‘yicha tasniflash qoidalarini o‘rganish.

• Muvofiqlik matritsasini tuzish amaliyoti.

3-modul. Mujassamlashgan chiqindilarni hisoblash

• Mujassamlashgan chiqindilarni hisoblash uchun CBAM metodologiyasini batafsil o‘rganish.

• Hisob-kitoblar tuzilmasini o‘zlashtirish: to‘g‘ridan-to‘g‘ri chiqindilar va bilvosita chiqindilar.

• Ma’lumot manbalarini o‘rganish.

• IG chiqindilarini hisoblash yondashuvlarini ko‘rib chiqish.

Kurs yakunida CBAM metodologiyasi bo‘yicha chiqindilarni hisoblash malakangizni tasdiqlovchi rasmiy sertifikat olasiz. Ushbu hujjat mehnat bozorida salmoqli raqobat ustunligi va ESG hamda iqlim hisoboti sohasida karyerangizni rivojlantirish uchun qo‘shimcha dalil bo‘ladi.

Treningga yozilish