Yangiyo‘l shahri uchun tabiatga asoslangan yechimlar (NBS)

Yo‘nalish: tabiatga asoslangan yechimlar (Nature-Based Solutions, NBS), shaharlarning barqaror rivojlanishi va iqlim xatarlariga moslashish

Obyekt turi: shahar hududlari / jamoat joylari / ekologik reabilitatsiya hududlari
Joylashuvi: Yangiyo‘l shahri, O‘zbekiston Respublikasi
HPBS roli: Nature-Based Solutions bo‘yicha maslahatchi / NBSni shahar muhitiga integratsiya qilish bo‘yicha konseptual yechimlar va tavsiyalar ishlab chiquvchi
Natija: Jahon banki loyihasi doirasida Yangiyo‘lning ustuvor shahar hududlari uchun konseptual yondashuv va tabiatga asoslangan yechimlar katalogi ishlab chiqildi.

Nature-Based Solution Concept Design Pilot for Yangiyul City loyihasi O‘zbekistonda barqaror va iqlimga moslashuvchan shahar rejalashtirish yondashuvlarini rivojlantirish doirasida Jahon banki uchun amalga oshirildi.

Loyihaning asosiy vazifasi degradatsiyaga uchragan hududlarni tiklash, yomg‘ir suvlarini boshqarish, suv bosishi va eroziya xatarlarini kamaytirish, biologik xilma-xillikni oshirish, mikroiqlimni yaxshilash va sifatli jamoat joylarini yaratish uchun qo‘llash mumkin bo‘lgan amaliy tabiatga asoslangan yechimlar to‘plamini shakllantirish edi.

Loyiha doirasida Yangiyo‘lning uchta ustuvor hududi ko‘rib chiqildi: Qoraquldoq soy hududi, sobiq noqonuniy chiqindixona uchastkasi va maktab hududi. Har bir maydon uchun xos ekologik, hududiy va infratuzilmaviy muammolar aniqlandi hamda moslashtirilgan NBS yechimlari taklif etildi.

Bizning rolimiz

HPBS Nature-Based Solutionsni Yangiyo‘l shahar muhitiga integratsiya qilish bo‘yicha kompleks yondashuvni ishlab chiqdi.

Ish hududlarning mavjud holatini tahlil qilish, dala tadqiqotlari, mahalliy me’yoriy talablarni o‘rganish, manfaatdor tomonlar bilan hamkorlik qilish va konseptual yechimlarni ishlab chiqishni birlashtirdi.

Taklif etilgan NBSni keyingi shahar loyihalash ishlariga amalda integratsiya qilish hamda iqlimga moslashish, ekologik reabilitatsiya va shahar muhiti sifatini oshirish vositasi sifatida qo‘llash mumkin bo‘lishiga alohida e’tibor qaratildi.

Xizmatlarimiz:

• ustuvor hududlarni o‘rganish va ularning mavjud holatini baholash;

• ekologik, hududiy va infratuzilmaviy muammolarni tahlil qilish;

• turli xil shahar hududlari uchun konseptual Nature-Based Solutions ishlab chiqish;

• amaldagi mahalliy qurilish, sanitariya va boshqa me’yoriy talablarni tahlil qilish;

• ruxsat berish tartib-taomillarini tahlil qilish va tartibga soluvchi cheklovlarni aniqlash;

• yuzaki va yomg‘ir suvlari oqimini boshqarish yechimlarini ishlab chiqish;

• suv bosishi va eroziya xatarlarini kamaytirish choralarini ishlab chiqish;

• tuproqni tiklash va degradatsiyaga uchragan hududlarni reabilitatsiya qilish yondashuvlarini shakllantirish;

• biologik xilma-xillikni oshirish bo‘yicha tavsiyalar ishlab chiqish;

• ko‘kalamzorlashtirish tamoyillari va o‘simlik yechimlarini tanlash;

• jamoat joylarini yaxshilash yechimlarini ishlab chiqish;

• NBSni shahar va landshaft loyihalashiga integratsiya qilish;

• manfaatdor tomonlar bilan maslahatlashuvlar va ishchi uchrashuvlar o‘tkazish;

• taklif etilgan yechimlarning xarajatlari va foydasini dastlabki tahlil qilish;

• yechimlarni ekspluatatsiya qilish ehtiyojlari va saqlash xarajatlarini baholash;

• Yangiyo‘lda NBSni keyinchalik qo‘llash uchun amaliy tavsiyalar va yo‘riqnomalar tayyorlash.

NBSni qo‘llash sohasi

Loyihada shahar hududlarining uch xil turi ko‘rib chiqildi:

• Qoraquldoq soy — hududning ekologik funksiyalarini tiklash, suv oqimini boshqarishni yaxshilash, suv bosishi xatarini kamaytirish va sifatli jamoat joyini shakllantirish;

• sobiq noqonuniy chiqindixona hududi — ekologik reabilitatsiya, eroziya va qayta ifloslanishning oldini olish, ko‘kalamzorlashtirish va jamoat yashil hududini yaratish;

• maktab hududi — qiyaliklarni barqarorlashtirish, yomg‘ir suvlarini boshqarish, ko‘kalamzorlashtirish hamda soyali, xavfsiz va qulay joylarni yaratish.

Loyiha Nature-Based Solutions bir vaqtning o‘zida bir necha vazifani hal qilishi mumkinligini ko‘rsatadi: suvni boshqarish, ekotizimlarni tiklash, iqlimiy barqarorlikni oshirish, shahar muhitini yaxshilash va qo‘shimcha ijtimoiy qiymat yaratish.

Natija

Loyiha natijasida Yangiyo‘l shahrining ustuvor hududlarida tabiatga asoslangan yechimlarni qo‘llashga tizimli yondashuv shakllantirildi.

Ishlab chiqilgan konsepsiyalar va tavsiyalar mahalliy tabiiy sharoitlar, shahar hududining o‘ziga xos jihatlari, me’yoriy baza, ekspluatatsiya talablari va foydalanuvchilar ehtiyojlarini hisobga olgan holda NBSni keyinchalik loyihalash va amalga oshirish uchun asos yaratadi.

Loyiha, shuningdek, Nature-Based Solutionsni kengaytirish va ularni O‘zbekistondagi shahar rejalashtirish hamda hududlarni barqaror rivojlantirish jarayonlariga integratsiya qilish uchun amaliy asos yaratadi.

Loyihaning ahamiyati

O‘zbekistonning jadal rivojlanayotgan shaharlari uchun tabiatga asoslangan yechimlar iqlim o‘zgarishiga moslashish va shahar infratuzilmasining barqarorligini oshirishda muhim vositaga aylanmoqda.

Suvni chiqarish, ko‘kalamzorlashtirish, obodonlashtirish va hududlarni tiklash masalalari alohida ko‘rib chiqiladigan an’anaviy yondashuvdan farqli ravishda, NBS tabiiy jarayonlardan shahar infratuzilmasining bir qismi sifatida foydalanib, ularni yagona tizimga birlashtirish imkonini beradi.

Yangiyo‘ldagi Jahon banki loyihasi Nature-Based Solutions ekologik, muhandislik va ijtimoiy vazifalarni bir vaqtda hal qilish uchun qanday qo‘llanishi mumkinligiga misoldir.

HPBS uchun loyiha kompaniyaning Nature-Based Solutions, hududlarni barqaror rivojlantirish, iqlimga moslashish va ekologik yechimlarni shahar rejalashtirish hamda loyihalashga integratsiya qilish sohalaridagi ekspertligini tasdiqlaydi.

Qo‘shimcha:

• NBS (Nature-Based Solutions)