GHG Protocol bo‘yicha Scope 3 emissiyalarini hisoblash amaliyoti

Kompaniyalarning iqlim hisobotlarida issiqxona gazlari emissiyalarining uchta toifasi shartli ravishda ajratiladi:

• Scope 1 — o‘z manbalaridan to‘g‘ridan-to‘g‘ri emissiyalar;

• Scope 2 — energiya iste’molidan bilvosita emissiyalar;

• Scope 3 — qiymat yaratish zanjiridagi boshqa barcha bilvosita emissiyalar.

Scope 3 (3-qamrov) ta’sirlarning keng doirasini o‘z ichiga oladi: xarid qilinadigan tovarlar va xizmatlarni ishlab chiqarish, logistika, transport, xizmat safarlari, mahsulotlardan foydalanish va ularni utilizatsiya qilish. Aksariyat kompaniyalarda uglerod izining eng katta qismi — 70–80%dan ortig‘i — aynan shu toifaga to‘g‘ri keladi.

GHG Protocol Corporate Value Chain (Scope 3) Standard xalqaro standarti bunday emissiyalarni hisoblash, baholash va oshkor qilish qoidalarini belgilaydi. Bugungi kunda Scope 3 ni to‘g‘ri hisobga olmasdan mukammal iqlim strategiyasini yaratish, ishonchli ESG hisobotini tayyorlash yoki tashqi verifikatsiyadan o‘tish mumkin emas.

Kurs haqida

“Scope 3: inventarizatsiya, hisob-kitoblar va hisobot” kursimiz metodologiyani chuqur anglash, ma’lumotlar bilan ishlashni o‘rganish va xalqaro darajada tan olingan vositalarni egallash muhim bo‘lgan mutaxassislar uchun yaratilgan.

Scope 3 bo‘yicha issiqxona gazlari emissiyalarini hisoblash kursi sizga eng ko‘p amaliy bilim beradi hamda bilvosita emissiyalarni hisoblash ko‘nikmalaringizni rivojlantiradi. HPBS ekspertlari Scope 3 emissiyalarining har bir toifasi haqida so‘zlab beradi, dastlabki ma’lumotlar bilan ishlashni o‘rgatadi, hisob-kitoblarda qo‘llaniladigan koeffitsiyentlarni batafsil tahlil qiladi, shuningdek, bilvosita emissiyalarning eng murakkab toifalaridan biri — 15-toifa “Investitsiyalar”ga alohida to‘xtaladi.

Kurs yakunida siz hisoblash uchun eng murakkab qamrovlardan biri bo‘lgan Scope 3 bo‘yicha issiqxona gazlari emissiyalarini hisoblash ko‘nikmasiga ega bo‘lasiz!

Kursda sizni nimalar kutadi:

• real vaqt rejimida ta’lim;

• qulay onlayn format;

• o‘qituvchiga bevosita savol berish imkoniyati;

• hisob-kitoblardagi tushunarsiz jihatlar va amaliyotingizdan misollarni tahlil qilish.

Ushbu kurs kimlar uchun mo‘ljallangan:

• barqaror rivojlanish va ESG mutaxassislari;

• ekologiya va atrof-muhitni muhofaza qilish bo‘limlari xodimlari;

• xaridlar va ta’minot zanjirlarini boshqarish mutaxassislari;

• auditorlar va maslahatchilar;

• korporativ hisobot va strategiya uchun mas’ul menejerlar.

Ushbu kurs quyidagi savollarni berayotgan har bir kishiga mos keladi:

• Scope 3 doirasida emissiya manbalariga nimalar kiradi?

• Dastlabki ma’lumotlar bilan qanday ishlash kerak?

• Hayotiy siklni baholash (LCA) va bilvosita emissiyalar qanday bog‘langan?

• Scope 3 bo‘yicha hisob-kitoblar va hisobot tayyorlash uchun qanday qo‘llanma va metodikalardan foydalanish kerak?

• Scope 3 doirasidagi hisobot qanday ishlab chiqiladi?

• Scope 3 hisobotiga nimalarni kiritish majburiy va nimalarni kiritish shart emas?

• 15 ta Scope 3 toifasining har biri bo‘yicha issiqxona gazlari emissiyalarini qanday hisoblash kerak?

Kurs yakunida siz quyidagilarga ega bo‘lasiz:

• Scope 3 tuzilmasi va u qamrab oladigan issiqxona gazlari emissiyalarining barcha 15 toifasi haqida to‘liq tushuncha;

• har bir toifa uchun bosqichma-bosqich hisoblash metodologiyasi;

• ma’lumotlarni yig‘ish va tahlil qilishning turli yondashuvlari bilan ishlash ko‘nikmalari;

• ilg‘or xalqaro amaliyotlar va GHG Protocol vositalari haqidagi bilimlar.

Kurs dasturi

1-modul. Kirish

• Asosiy tushuncha va atamalar. Barqaror rivojlanish va iqlim kun tartibi bilan tanishish.

• Iqlim o‘zgarishi nazariyasi va muammosi

• Barqaror rivojlanish konsepsiyasi

• Iqlim xatarlari

• Uglerod iziga kirish.

2-modul. Scope 3 qamrab oladigan issiqxona gazlari emissiyalari toifalarini batafsil o‘rganish

• Issiqxona gazlari chiqindilarining 15 ta Scope 3 toifasini turli sohalardagi misollar asosida o‘rganish.

• Upstream-emissiyalar (yetkazib beruvchilar, xaridlar va kompaniyagacha bo‘lgan logistika bilan bog‘liq) va downstream-emissiyalar (mijozlar mahsulotdan foydalanishi va uni utilizatsiya qilishi jarayonida yuzaga keladigan) o‘rtasidagi farqlarni tushunish.

• Hayotiy siklning qaysi bosqichlarida eng katta uglerod izi shakllanishini aniqlash va hisob-kitob hamda hisobot uchun toifalarning ustuvorligini belgilash metodikasini o‘zlashtirish.

3-modul. Scope 3 emissiyalarini hisoblash metodologiyasi

• GHG Protocol qo‘llanmalarini batafsil o‘rganish: Scope 3 Standard, Scope 3 Calculation Guidance.

• Scope 3 emissiyalarini hisoblashning asosiy yondashuv va usullarini o‘zlashtirish.

• Ma’lumot manbalarini o‘rganish: buxgalteriya tizimlari, xaridlar bazalari, LCA tadqiqotlari natijalari, sohaviy ma’lumotnomalar va emissiya omillari.

• Xalqaro standartlar va issiqxona gazlari emissiyasi koeffitsiyentlarini qo‘llash.

• Ma’lumotlar mavjudligi va tafsilot darajasiga qarab mos metodikani tanlash ko‘nikmalarini egallash.

4-modul. Ma’lumotlarni yig‘ish va qayta ishlash bo‘yicha amaliyot va keyslar

• Yetkazib beruvchilar va pudratchilar bilan hamkorlik usullarini mashq qilish: ma’lumot so‘rash, so‘rovnoma o‘tkazish, axborotni validatsiya qilish.

• Ichki jarayonlarni tashkil etishning ilg‘or amaliyotlarini o‘rganish: mas’ullarni tayinlash, shablonlar ishlab chiqish va ma’lumotlar sifatini nazorat qilish.

• Turli sohalardagi amaliy keyslarni tahlil qilish;

• Metodologiyani kompaniya xususiyatlariga moslashtirish ko‘nikmalarini shakllantirish.

Kursni muvaffaqiyatli yakunlaganingiz Scope 3 sohasidagi malakangizning rasmiy tasdig‘i bo‘ladigan sertifikat bilan tasdiqlanadi. Bu mehnat bozoridagi salmoqli raqobat ustunligi va ESG hamda barqaror rivojlanish sohasida karyerangizni rivojlantirish uchun qo‘shimcha dalildir.

Treningga yozilish

Qo‘shimcha

Issiqxona gazlari emissiyalarini hisoblash kursi (Scope 1 va 2)

---

Scope 3 emissiyalarini hisoblash intensivi